Quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro trong quản lý thuế từ 01/7/2026

Từ ngày 01/7/2026, Thông tư 94/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính chính thức có hiệu lực, quy định về quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro trong quản lý thuế. Đây là cơ sở để cơ quan thuế áp dụng phương pháp quản lý hiện đại, đánh giá mức độ tuân thủ của từng người nộp thuế trên cơ sở dữ liệu và công nghệ, thay vì áp dụng biện pháp quản lý theo cách đồng loạt như trước.

Việc triển khai quản lý rủi ro không chỉ giúp cơ quan thuế sử dụng hiệu quả nguồn lực mà còn tạo điều kiện cho người nộp thuế có mức độ tuân thủ tốt được thực hiện thủ tục thuận lợi hơn, đồng thời kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về thuế.

Nguyên tắc quản lý rủi ro trong quản lý thuế từ ngày 01/7/2026

Điều 4 Thông tư 94/2026/TT-BTC quy định việc quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro trong quản lý thuế phải bảo đảm các nguyên tắc sau:

• Việc áp dụng quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro phải bảo đảm khách quan, minh bạch, đúng quy định của pháp luật, không phân biệt đối xử; nhằm nâng cao hiệu lực quản lý thuế, khuyến khích người nộp thuế tự nguyện tuân thủ và kịp thời phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi vi phạm.
• Việc đánh giá được thực hiện trên cơ sở phân tích dữ liệu khách quan, toàn diện, thường xuyên cập nhật; áp dụng biện pháp quản lý phù hợp với từng mức độ tuân thủ và mức độ rủi ro, ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin và tự động hóa.
• Thông tin phục vụ quản lý được thu thập từ nhiều nguồn trong và ngoài cơ quan thuế, kể cả thông tin từ nước ngoài theo quy định của pháp luật; được quản lý tập trung trên hệ thống quản trị thuế.
• Việc đánh giá, phân loại người nộp thuế được thực hiện tự động, định kỳ theo quy trình, tiêu chí và cơ sở dữ liệu của ngành thuế.
• Trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc chưa đáp ứng yêu cầu thì được thực hiện thủ công trên cơ sở phê duyệt bằng văn bản của người có thẩm quyền.
• Khi có thay đổi thông tin nhưng hệ thống chưa cập nhật thì công chức thuế được điều chỉnh thủ công sau khi được phê duyệt.
• Căn cứ kết quả đánh giá, cơ quan thuế quyết định việc kiểm tra, giám sát và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp; đồng thời xây dựng kế hoạch nâng cao mức độ tuân thủ của người nộp thuế.
• Kết quả áp dụng các biện pháp quản lý phải được cập nhật đầy đủ vào hệ thống để phục vụ các lần đánh giá tiếp theo.
• Công chức thuế không phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với các hành vi đã thực hiện đúng quy định của Thông tư và hướng dẫn về quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro.

Có 03 phương pháp đánh giá mức độ rủi ro của người nộp thuế

Theo Thông tư 94/2026/TT-BTC, mức độ tuân thủ pháp luật thuế và mức độ rủi ro của người nộp thuế được xác định bằng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp, gồm:

• Phương pháp chấm điểm và phân loại theo điểm.
• Phương pháp học máy (Machine Learning).
• Phương pháp xếp hạng theo danh mục.

Việc kết hợp các phương pháp này giúp cơ quan thuế đánh giá sát hơn hành vi tuân thủ của từng người nộp thuế, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào việc đánh giá thủ công.

Thông tin phục vụ quản lý rủi ro trong quản lý thuế được thu thập từ đâu?

Để đánh giá mức độ tuân thủ và mức độ rủi ro của người nộp thuế, cơ quan thuế được sử dụng nhiều nguồn thông tin khác nhau, bao gồm:

• Thông tin đăng ký thuế, đăng ký kinh doanh, chủ sở hữu, quan hệ góp vốn, quan hệ liên kết, ngành nghề kinh doanh.
• Dữ liệu về kê khai thuế, nộp thuế, nợ thuế, hoàn thuế, ưu đãi thuế, hóa đơn điện tử, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra và xử lý vi phạm.
• Thông tin do các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân cung cấp theo quy định.
• Thông tin từ cơ quan thuế nước ngoài hoặc tổ chức quốc tế theo các điều ước quốc tế về thuế mà Việt Nam là thành viên.
• Các nguồn thông tin hợp pháp khác có liên quan đến hoạt động của người nộp thuế.

Toàn bộ dữ liệu sau khi thu thập sẽ được phân loại, đánh giá độ tin cậy, phân tích và liên kết nhằm phục vụ việc chấm điểm, phân loại mức độ tuân thủ cũng như xác định mức độ rủi ro của từng người nộp thuế.

Cơ quan thuế thu thập thông tin bằng những hình thức nào?

Thông tư 94/2026/TT-BTC cho phép cơ quan thuế thu thập thông tin thông qua nhiều hình thức khác nhau như:

• Trao đổi dữ liệu điện tử, chứng từ điện tử, thư điện tử (email).
• Trao đổi thông qua Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế, Cổng Dịch vụ công quốc gia.
• Văn bản giấy, fax, điện tín và các tài liệu hợp pháp khác.
• Làm việc trực tiếp với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan và lập biên bản xác nhận.
• Tiếp nhận thông tin từ kết quả khảo sát, điều tra xã hội học hoặc các nguồn thông tin hợp pháp khác.

Kết quả đánh giá được sử dụng như thế nào?

Sau khi hoàn thành việc đánh giá và phân loại, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào mức độ tuân thủ và mức độ rủi ro của từng người nộp thuế để:

• Quyết định áp dụng biện pháp kiểm tra, giám sát phù hợp.
• Xây dựng kế hoạch quản lý thuế theo mức độ rủi ro.
• Theo dõi quá trình tuân thủ của người nộp thuế trong các kỳ tiếp theo.
• Cập nhật kết quả xử lý vào hệ thống dữ liệu quản lý thuế để phục vụ các lần đánh giá sau.

Việc quản lý theo mức độ rủi ro giúp tập trung nguồn lực vào các trường hợp có nguy cơ vi phạm cao, đồng thời giảm áp lực kiểm tra đối với người nộp thuế có lịch sử tuân thủ tốt.

Thông tư 94/2026/TT-BTC có hiệu lực từ khi nào?

Thông tư 94/2026/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026.

Từ thời điểm này, việc đánh giá mức độ tuân thủ và quản lý rủi ro trong quản lý thuế được thực hiện theo các nguyên tắc, phương pháp và quy trình mới quy định tại Thông tư, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý thuế và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế.

Nếu quý vị và các bạn còn băn khoăn hoặc có tình huống cụ thể liên quan đến pháp luật, có thể liên hệ với Luật sư 360 theo thông tin được đăng tải trên website và các kênh mạng xã hội chính thức của Luật sư 360. Đội ngũ Luật sư 360 sẽ hỗ trợ, tư vấn chi tiết để giúp bạn hiểu rõ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định của pháp luật hiện hành.

Trân trọng kính chào!