Xử phạt hành chính đất đai: Tăng thẩm quyền cho Chủ tịch Xã

Việc phân cấp mạnh hơn cho chính quyền địa phương trong xử lý vi phạm đất đai là một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 281/2026/NĐ-CP. Theo quy định mới, từ ngày 31/8/2026, thẩm quyền xử phạt hành chính đất đai của Chủ tịch UBND cấp xã được mở rộng đáng kể, cả về mức tiền phạt và biện pháp khắc phục hậu quả.

Chủ tịch UBND cấp xã được xử phạt hành chính đất đai đến 250 triệu đồng

Theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 281/2026/NĐ-CP sửa đổi khoản 1 Điều 30 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền:

• Phạt cảnh cáo;
• Phạt tiền đến 250 triệu đồng đối với cá nhân;
• Đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 03 tháng;
• Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 4 Nghị định 123/2024/NĐ-CP.

Các biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm:

• Buộc đăng ký đất đai;
• Buộc thực hiện thủ tục để được phê duyệt dự án chăn nuôi tập trung quy mô lớn;
• Buộc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và hoàn tất thủ tục bàn giao đất trên thực địa;
• Buộc bên nhận chuyển quyền, thuê, thuê lại, góp vốn hoặc nhận tài sản gắn liền với đất phải trả lại đất;
• Và các biện pháp khắc phục hậu quả khác theo quy định.

Mức xử phạt hành chính đất đai tăng gấp 50 lần so với trước đây

Trước khi Nghị định 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực, khoản 1 Điều 30 Nghị định 123/2024/NĐ-CP chỉ cho phép Chủ tịch UBND cấp xã:

• Phạt tiền tối đa 05 triệu đồng;
• Chỉ được áp dụng hai biện pháp khắc phục hậu quả gồm:
  • Buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm;
  • Buộc khôi phục tình trạng ban đầu của mốc địa giới hành chính.

Như vậy, quy định mới đã nâng mức tiền phạt thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã từ 05 triệu đồng lên 250 triệu đồng, tức tăng gấp 50 lần, đồng thời mở rộng đáng kể phạm vi áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

Tổ chức có thể bị xử phạt đến 500 triệu đồng

Theo khoản 4 Điều 5 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, mức phạt tiền nêu trên áp dụng đối với một hành vi vi phạm của cá nhân.

Đối với tổ chức, mức phạt bằng 02 lần mức phạt của cá nhân. Vì vậy, trong phạm vi thẩm quyền, Chủ tịch UBND cấp xã có thể xử phạt tổ chức đến 500 triệu đồng đối với một hành vi vi phạm hành chính về đất đai.

Điều chỉnh thẩm quyền xử phạt của cơ quan kiểm tra đất đai

Nghị định 281/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi Điều 31 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, nâng thẩm quyền xử phạt của nhiều chức danh thuộc cơ quan quản lý đất đai.

Theo đó, các chức danh sau được phạt tiền đến 400 triệu đồng:

• Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành về đất đai do Cục trưởng Cục Quản lý đất đai thành lập;
• Trưởng đoàn kiểm tra do thủ trưởng tổ chức thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ kiểm tra thành lập;
• Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Trong khi đó, quy định cũ chỉ cho phép các chức danh tương đương xử phạt tối đa 50 triệu đồng.

Ngoài ra, Nghị định mới cũng điều chỉnh thẩm quyền của Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, thủ trưởng các tổ chức thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng thành lập.

Mở rộng thẩm quyền của lực lượng Công an trong xử phạt hành chính đất đai

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc mở rộng phạm vi xử phạt của lực lượng Công an nhân dân đối với nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai.

Theo khoản 5 Điều 7 Nghị định 281/2026/NĐ-CP, lực lượng Công an có thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi như:

• Vi phạm về sử dụng đất an ninh;
• Sử dụng đất sai mục đích;
• Lấn đất, chiếm đất;
• Cản trở hoặc gây khó khăn cho việc sử dụng đất của người khác;
• Sử dụng giấy tờ giả trong thủ tục đất đai;
• Vi phạm quy định về cung cấp thông tin đất đai.

Trước đây, Nghị định 123/2024/NĐ-CP chỉ giao thẩm quyền xử phạt đối với hành vi sử dụng giấy tờ giả trong lĩnh vực đất đai.

Bổ sung thêm người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm

Nghị định 281/2026/NĐ-CP cũng mở rộng danh sách người có quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, bao gồm:

• Trưởng đoàn và thành viên đoàn thanh tra;
• Trưởng đoàn và thành viên đoàn kiểm tra chuyên ngành đất đai;
• Đoàn kiểm tra do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập;
• Công chức, viên chức đang thi hành công vụ về đất đai;
• Kiểm lâm đối với vi phạm liên quan đến đất lâm nghiệp;
• Lực lượng Công an nhân dân đối với vi phạm về đất đai;
• Lực lượng Quân đội nhân dân đối với vi phạm liên quan đến đất quốc phòng.

Kết luận

Có thể thấy, Nghị định 281/2026/NĐ-CP đã thay đổi đáng kể cơ chế xử phạt hành chính đất đai, đặc biệt là việc tăng mạnh thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã và mở rộng quyền xử lý của nhiều cơ quan có thẩm quyền. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, đồng thời giúp việc phát hiện và xử lý vi phạm được thực hiện nhanh chóng, kịp thời hơn từ cấp cơ sở.

Nếu quý vị và các bạn còn băn khoăn hoặc có tình huống cụ thể liên quan đến pháp luật, có thể liên hệ với Luật sư 360 theo thông tin được đăng tải trên website và các kênh mạng xã hội chính thức của Luật sư 360. Đội ngũ Luật sư 360 sẽ hỗ trợ, tư vấn chi tiết để giúp bạn hiểu rõ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định của pháp luật hiện hành.

Trân trọng kính chào!