Nhà đất dôi dư được chuyển đổi sang công trình công cộng

Từ năm 2026, việc nhà đất dôi dư sau sắp xếp được xử lý sẽ có nhiều điểm mới đáng chú ý. Theo Nghị quyết 31/2026/NQ-CP, các cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng có thể được chuyển đổi sang mục đích công cộng hoặc phục vụ hoạt động đổi mới sáng tạo, góp phần khai thác hiệu quả tài sản công và tránh tình trạng bỏ hoang, lãng phí.

Nhà đất dôi dư được xác định như thế nào?

Theo điểm b khoản 1 Điều 1 Nghị quyết 31/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách xử lý nhà, đất dôi dư (ban hành ngày 24/6/2026), việc xử lý bao gồm:

• Nhà, đất của đơn vị không còn nhu cầu sử dụng trước thời điểm sắp xếp;
• Nhà, đất sau thời điểm sắp xếp vẫn tiếp tục được xác định là dôi dư theo quy định.

Đây là cơ sở pháp lý để các địa phương tiếp nhận, quản lý và khai thác hiệu quả quỹ nhà, đất sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy.

Nhà đất dôi dư được chuyển đổi sang công trình công cộng

Theo khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 31/2026/NQ-CP, đối với cơ sở nhà đất dôi dư đã có quyết định chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý, cơ quan tiếp nhận là Ủy ban nhân dân cấp xã.

Trường hợp Ủy ban nhân dân cấp xã có nhu cầu chuyển đổi công năng sang mục đích công cộng thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã được quyết định việc chuyển đổi công năng theo Điều 16 Nghị định 186/2025/NĐ-CP.

Các mục đích công cộng gồm:

• Vườn hoa;
• Sân chơi;
• Điểm sinh hoạt cộng đồng;
• Các mục đích công cộng khác theo quy định.

Đáng chú ý, trường hợp này không phải thực hiện thủ tục trình cấp có thẩm quyền quyết định giao hoặc điều chuyển tài sản cho Ủy ban nhân dân cấp xã, giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý.

Nhà đất dôi dư được sử dụng làm trung tâm đổi mới sáng tạo

Bên cạnh mục đích công cộng, khoản 2 Điều 12 Nghị quyết 31/2026/NQ-CP còn cho phép nhà đất dôi dư được chuyển đổi công năng để sử dụng làm:

• Cơ sở ươm tạo công nghệ;
• Cơ sở ươm tạo doanh nghiệp khoa học và công nghệ;
• Khu làm việc chung hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo;
• Trung tâm đổi mới sáng tạo.

Đây được xem là chính sách quan trọng nhằm tận dụng quỹ tài sản công để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, khởi nghiệp và phát triển khoa học, công nghệ.

Được phá dỡ công trình để chuyển đổi mục đích sử dụng

Nghị quyết cũng quy định, nếu nhà hoặc công trình gắn liền với đất không còn phù hợp với mục đích sử dụng mới thì cơ quan, người có thẩm quyền quyết định chuyển đổi công năng được quyền quyết định phá dỡ hoặc hủy bỏ công trình.

Đáng chú ý:

• Không phải thực hiện thủ tục báo cáo cấp có thẩm quyền để quyết định thanh lý tài sản;
• Việc phá dỡ vẫn được thực hiện ngay cả khi công trình còn khả năng sử dụng hoặc chưa hết thời gian tính khấu hao, hao mòn.

Quy định này tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác hiệu quả quỹ đất sau sắp xếp, thay vì phải tiếp tục duy trì các công trình không còn phù hợp.

Quy hoạch được cập nhật sau khi chuyển đổi nhà đất dôi dư

Theo khoản 3 Điều 12 Nghị quyết 31/2026/NQ-CP, đối với nhà đất dôi dư được chuyển đổi công năng để làm:

• Trụ sở làm việc;
• Cơ sở hoạt động sự nghiệp công lập;
• Công trình phục vụ mục đích công cộng;
• Quốc phòng, an ninh.

Việc cập nhật, điều chỉnh các chỉ tiêu phân bố và khoanh vùng đất đai trong quy hoạch sẽ được thực hiện sau khi có quyết định chuyển đổi công năng của cơ quan, người có thẩm quyền.

Kết luận

Có thể thấy, Nghị quyết 31/2026/NQ-CP đã mở rộng cơ chế xử lý theo hướng linh hoạt và hiệu quả hơn. Thay vì để tài sản công bỏ trống, các cơ sở nhà, đất dôi dư có thể được chuyển đổi thành công trình công cộng, cơ sở ươm tạo công nghệ, khu làm việc chung hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo hoặc trung tâm đổi mới sáng tạo. Đây được kỳ vọng sẽ góp phần sử dụng hiệu quả quỹ nhà, đất sau sắp xếp, đồng thời phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và đổi mới sáng tạo tại địa phương.

Nếu quý vị và các bạn còn băn khoăn hoặc có tình huống cụ thể liên quan đến pháp luật, có thể liên hệ với Luật sư 360 theo thông tin được đăng tải trên website và các kênh mạng xã hội chính thức của Luật sư 360. Đội ngũ Luật sư 360 sẽ hỗ trợ, tư vấn chi tiết để giúp bạn hiểu rõ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định hiện hành.

Trân trọng kính chào!