Con dâu bị bố mẹ chồng truất quyền thừa kế tài sản của chồng

Chồng mất đột ngột, con dâu bị bố mẹ chồng đuổi đi và tuyên bố truất quyền thừa kế căn chung cư 2 tỷ. Luật sư tư vấn chi tiết về quyền thừa kế theo pháp luật và cách đòi lại quyền lợi hợp pháp.

Mất đi người bạn đời đã là một mất mát quá lớn, nhưng nhiều người phụ nữ còn phải đối mặt với những tranh chấp tài sản cay đắng từ phía gia đình chồng, bị truất quyền thừa kế. Dưới đây là câu hỏi của chị Hoàng Phương Thúy (Hà Nội) gửi về cho Luật sư 360 nhờ giải đáp về việc bị bố mẹ chồng đuổi ra khỏi nhà và tuyên bố truất quyền thừa kế căn chung cư do chồng chị mua trước khi cưới.

Kính gửi Luật sư,

Tôi tên là Hoàng Phương Thúy, quê ở Hà Nam, hiện đang sống và làm việc tại Hà Nội. Tôi có thắc mắc liên quan đến thừa kế, nhờ Luật sư giải đáp giúp tôi.

Tôi kết hôn năm 2016. Sau khi cưới, vợ chồng tôi về sống tại nhà của bố mẹ chồng. Trước khi lấy tôi, chồng tôi có mua được một căn hộ chung cư ở Hà Nội. Sau khi mua nhà, anh ấy đã ủy quyền cho bố mẹ quản lý và sử dụng căn nhà này. Từ năm 2015 đến nay, căn chung cư vẫn được ông bà mang cho người khác thuê chứ không trực tiếp sử dụng. Toàn bộ tiền thuê nhà đều do ông bà giữ. Ngay cả thời điểm chồng tôi còn sống, tôi cũng chưa bao giờ nhận hay quản lý khoản tiền này.

Đã có lần tôi bóng gió hỏi chồng về tiền thuê nhà, anh bảo: “Tiền cho thuê được vài triệu một tháng, chẳng đáng bao nhiêu nên anh để cho bố mẹ giữ để ông bà có thêm một khoản thu nhập nhỏ”.

Năm 2021, chồng tôi không may qua đời do tai nạn giao thông. Sau khi anh mất, tôi và con gái vẫn tiếp tục ở lại nhà của bố mẹ chồng.

Thời gian gần đây, có người đến tìm hiểu và muốn tái hôn với tôi. Biết chuyện, bố mẹ chồng tôi tỏ ý không hài lòng. Đỉnh điểm là một lần tôi đi làm về muộn, mẹ chồng đã đay nghiến, mắng chửi tôi bằng những ngôn từ rất nặng nề, xúc phạm đến danh dự của tôi.

Không chấp nhận sự xúc phạm đó, tôi có tranh luận lại rằng tôi không làm gì sai. Tôi còn trẻ, hiện đang đơn thân nên việc có người quan tâm, muốn tiến tới hôn nhân là hoàn toàn bình thường. Nghe vậy, mẹ chồng tôi nổi đóa, đuổi tôi đi và cấm không cho tôi bước chân vào nhà.

Ngay đêm hôm đó, tôi phải đưa con đến ngủ nhờ nhà một người bạn đồng nghiệp. Hôm sau, khi tôi đưa con về lại nhà ông bà nội, tôi bàng hoàng thấy quần áo, đồ đạc của hai mẹ con đã bị ông bà thu dọn sạch sẽ và ném ra trước cửa. Ông bà thẳng tay đuổi mẹ con tôi đi trước sự chứng kiến và can ngăn của hàng xóm. Tôi đành bất lực bế con về nhà bố mẹ đẻ lánh tạm.

Đến nay đã gần nửa năm trôi qua. Dù tôi đã nhiều lần chủ động về xin lỗi và nói chuyện nhưng ông bà nhất quyết không cho mẹ con tôi trở về. Ngoài ra, ông bà cũng tuyên bố sẽ không cho mẹ con tôi được hưởng bất kỳ quyền lợi nào từ tài sản của ông bà cũng như của chồng tôi để lại.

Gần đây, nhờ bạn bè giúp đỡ, tôi đã chuyển công tác lên Hà Nội và chuyển trường cho con lên học cùng. Thấy mẹ con tôi nheo nhóc đi thuê nhà, bạn tôi có nhắc: “Em có nhà ở Hà Nội sao phải đi thuê?”. Lúc này, tôi mới nhớ ra căn chung cư trị giá khoảng 2 tỷ đồng của chồng tôi vẫn đang được cho thuê đều đặn, tiền thuê bố mẹ chồng tôi vẫn thu giữ.

Xin hỏi Luật sư:

1. Căn hộ chung cư là tài sản riêng của chồng tôi, bây giờ tôi có thể yêu cầu bố mẹ chồng bàn giao lại cho mẹ con tôi sử dụng không?
2. Bố mẹ chồng tôi có quyền tước quyền thừa kế của mẹ con tôi đối với di sản của chồng tôi để lại hay không?

Chào chị Thúy, cảm ơn chị đã tin tưởng và gửi câu hỏi về cho Luật sư 360. Về trường hợp của chị, chúng tôi xin đưa ra ý kiến tư vấn pháp lý như sau:

Theo thông tin chị cung cấp, căn hộ chung cư trị giá 2 tỷ đồng được chồng chị mua trước khi kết hôn. Sau khi cưới, hai vợ chồng không có thỏa thuận sáp nhập tài sản này vào khối tài sản chung. Do đó, theo quy định tại Khoản 1 Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình, căn hộ này được xác định là tài sản riêng của chồng chị.

Khi chồng chị qua đời mà không để lại di chúc (hoặc di chúc không hợp pháp), khối tài sản riêng này sẽ trở thành di sản thừa kế và được chia theo quy định của pháp luật.

1. Phân chia di sản thừa kế theo pháp luật

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất của chồng chị bao gồm:

• Chị (vợ hợp pháp).
• Con gái của chị và chồng chị.
• Bố chồng.
• Mẹ chồng.

Khoản 2 Điều 651 cũng nêu rõ: “Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau”.

Như vậy, căn hộ chung cư trị giá 2 tỷ đồng sẽ được chia làm 4 phần bằng nhau. Mỗi người thuộc hàng thừa kế thứ nhất sẽ được hưởng kỷ phần tương đương 500 triệu đồng. Do đó, mẹ con chị có quyền sở hữu hợp pháp đối với 2/4 giá trị căn nhà (tương đương 1 tỷ đồng).

Ngoài ra, khoản tiền cho thuê căn hộ phát sinh trong thời kỳ hôn nhân được coi là hoa lợi, lợi tức từ tài sản riêng. Theo Khoản 1 Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình, đây là tài sản chung của vợ chồng. Một nửa số tiền thuê nhà tích lũy này thuộc về chị, nửa còn lại là di sản của chồng chị và tiếp tục được chia đều cho 4 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

Bố mẹ chồng có quyền truất quyền thừa kế của con dâu và cháu nội không?

Luật sư xin khẳng định: Bố mẹ chồng chị hoàn toàn KHÔNG có quyền truất quyền thừa kế của mẹ con chị.

Theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, một cá nhân chỉ bị tước quyền xử lý hoặc không được quyền hưởng di sản thừa kế nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

1. Bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người đó.
2. Vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản.
3. Bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm chiếm đoạt phần di sản của họ.
4. Có hành vi lừa dối, cưỡng ép, ngăn cản người để lại di sản lập di chúc; hoặc giả mạo, sửa chữa, hủy, che giấu di chúc nhằm hưởng di sản trái với ý chí của người quá cố.

Nếu chị và con gái không vi phạm bất kỳ điều nào nêu trên, quyền thừa kế của hai mẹ con đối với di sản của người chồng, người cha là bất khả xâm phạm. Tuyên bố của bố mẹ chồng chị hoàn toàn không có giá trị pháp lý.

Giải pháp đòi lại quyền lợi hợp pháp cho hai mẹ con

Về yêu cầu muốn nhận lại toàn bộ căn hộ để sinh sống, pháp luật quy định như sau:

Theo Khoản 2 Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản bằng hiện vật. Nếu không thể chia đều bằng hiện vật thì các bên có thể thỏa thuận định giá và giao cho một người nhận hiện vật, người này có nghĩa vụ thanh toán lại phần giá trị chênh lệch cho những người còn lại.

Để giải quyết quyền lợi của mình, chị có thể thực hiện theo các bước sau:

• Bước 1: Thương lượng và hòa giải: Chị có thể nhờ những người có uy tín trong dòng họ hoặc chính quyền địa phương can thiệp, giải thích luật pháp cho bố mẹ chồng hiểu. Nếu ông bà đồng ý giao nhà, chị cần thanh toán lại 1 tỷ đồng (tương đương 2 kỷ phần thừa kế của bố mẹ chồng) cho ông bà.
• Bước 2: Khởi kiện chia thừa kế tại Tòa án: Nếu bố mẹ chồng vẫn kiên quyết không hợp tác, không bàn giao nhà và từ chối phân chia tài sản, chị có quyền làm đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi có bất động sản. Tòa án sẽ định giá tài sản và phán quyết phân chia theo đúng quy định pháp luật. Khi đó, căn nhà có thể được bán đấu giá để chia tiền hoặc giao cho một bên nhận nhà và trả tiền cho bên kia.

Hy vọng phần tư vấn của Luật sư 360 đã giúp chị tháo gỡ được những vướng mắc của mình và có hướng đi đúng đắn để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho bản thân và con gái.

Nếu quý độc giả có câu hỏi hoặc cần tư vấn sâu hơn về các vấn đề tranh chấp thừa kế, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua địa chỉ Email: [email protected] hoặc để lại bình luận phía dưới bài viết này. Chúng tôi sẽ phản hồi trong thời gian sớm nhất và hoàn toàn miễn phí tại đây hoặc trên kênh mạng xã hội của chúng tôi.